|
GODŁO RUMUNII
Pierwsze formy godła stanowiącego atrybut Państwa, ujawniają sie tuż po zjednoczeniu Włoszczyzny z Mołdawią ( 24.01.1959r Aleksander Cuza księciem połączonych ziem rumuńskich). Konstytucja uchwalona w roku 1864, postanawia, że symbolami będą:
- złoty orzeł z krzyżem, symbol Włoszczyzny,
- Żubr (Tur) z gwiazdą między rogami, symbol Mołdawii.
Po roku 1921, godło wzbogacono o insygnia królewskie panującej dynastii Hohenzollernów. oraz dwa delfiny symbolizujące Morze czarne (obecnie delfiny u dołu godła). Za czasów komunistycznych godło miało zupełnie inny wizerunek.
Dopiero w roku 1992 parlament wprowadził godło w obecnym kształcie, to "Tara Romanesca" (cała i silna Rumunia) . Jest to duży orzeł umieszczony w centralnym miejscu i symbolizuje odwagę, której Rumunom nie brakuje. Tło stanowi lazur nieba. Tarcza herbowa podzielona jest na 4-ry części symbolizujące kolejno prowincje:
- w lewy górnym rogu - Wołoszczyzna,
- w prawym górnym rogu - Mołdawia,
- w lewym dolnym rogu - Banat,
- prawym dolnym rogu- Transilvania.
BARWY NARODOWE
Sztandar Rumunii-flaga Rumunii jest prostokątem podzielonym na trzy pionowe pasy: niebieski, żółty i czerwony. Niektórzy historycy i heraldycy upatrują genezy kolorów w starożytnym Rzymie.
Flaga rumuńska składająca się początkowo z trzech poziomych pasów uległa przekształceniu po Rewolucji w 1848 na wzór flagi francuskiej. Zachowała jednak swą kolorystykę, której naród rumuński jest wierny przez wieki.
Wymiary flagi: prostokąt o proporcjach 2:3 podzielony na trzy równe sobie pionowe pasy: niebieski, żółty, czerwony.
HYMN PAŃSTWOWY
DEŞTEAPTĂ-TE, ROMÂNE - "Przebudź się, Rumunio"
Hymn państwowy Rumunii, to słowa pieśni napisanej przez Andrei Meresan, rumuńskiego poetę, dziennikarza i tłumacza. Meresan był uzdolniony trybunem czasów Rewolucji 1848r. Muzykę skomponował Anton Pann, poeta i etnograf, piosenkarz i autor podręczników muzycznych. Hymn po raz pierwszy został wykonany w 1848 roku w miejscowości Râmnicu-Vâlcea. Od tego czasu towarzyszył Rumunom w przełomowych momentach historycznych. Również był spontanicznie śpiewany w czasie wystąpień antykomunistycznych w 1989 i 1990 roku. W ten sposób pieśń stała się hymnem wyrosłym z historii narodu rumunskiego i jego zmagań.
|
Tekst rumuński | |
Tekst polski |
| 1. |
Deşteaptă-te, române
din somnul cel de moarte,
În care te-adânciră
barbarii de tirani
Acum ori niciodată
croieşte-ţi altă soarte,
La care să se-nchine
şi cruzii tăi duşmani.
|
1. |
Przebudź się, Rumunio,
otrząśnij się ze śmiertelnego snu,
w który wpędzili cię
okrutni tyrani.
Teraz lub nigdy
weź los w swe ręce,
zdobądź uznanie u wszystkich,
nawet u swych wrogów.
|
| 2. |
Acum ori niciodată
să dăm dovezi în lume
Că-n aste mâni mai
curge un sânge de roman
Şi că-n a noastre piepturi
păstrăm cu fală-un nume
Triumfător în lupte
un nume de Traian.
|
2. |
Teraz lub nigdy
daj światu czytelny znak,
że w twoich żyłach pulsuje
dawnych Rumunów krew,
a w naszych sercach
z dumą nosimy imię
sławnego w bojach
dzielnego Trajana.
|
| 3. |
Priviţi, măreţe umbre,
Mihai, Ştefan, Corvine,
Româna naţiune,
ai voştri strănepoţi,
Cu braţele armate,
cu focul vostru-n vine,
"Viaţa-n libertate ori moarte"
strigă toţi.
|
3. |
Spójrz na duchy możnych władców:
Michała, Stefana, Korwina,
z rumuńskiego narodu
twe wielkie potomstwo,
z bronią w dłoniach
i o sercach żarliwych,
"wolność lub śmierć"
-oto ich zawołanie.
|
ŚWIĘTO NARODOWE "WIELKIE ZJEDNOCZENIE RUMUNII"
Na święto Narodowe Rumunii (1 GRUDNIA) należy krótko spojrzeć przez pryzmat dziejów ziem rumuńskich od czasów rzymskich i miasto Alba Iulia.
Cesarz Rzymski HADRIAN (76-138 r ne.) dzieli, zdobytą przez Trajana DACIĘ na dwie prowincje:
- Dacia Górna to dzisiejszy Banat i Siedmiogród z stolicą w Apulum (ob.Alba Iulia),
- Dacia Dolna to dzisiejsza Oltenia.
Podział został dokonany przez Rzymian w latach 118-199 i później ok.124 r ne. Dogodne położenie Alba Iulia, spowodowało, że osada-warownia-miasto przetrwało do naszych czasów. Alba Iulia jest "świadkiem" kształtowania się świadomości rumuńskiej i tworzenia państwa rumuńskiego.
Słowianie ok.IX wieku na bazie rzymskiego Apulum zakładają miasto Bălgrad, w którym później rezydują wojewodowie siedmiogrodzcy, niezależnie od wplywów węgierskich, tureckich czy też habsburskich. Można przykładowo wymienić wojewodów: Gyula ( X/XI w.); Ahtum (X/XIw.); Toma (XIVw.); Bogdan (1359-1365r)który był również 1-szym hospodarem Mołdawii; Jan z Hunedoary (13889-1456r); przedstawiciele rodu Batorych, w tym polskiego króla Stefana (1533-1586r).
Już w roku 1638 w Alba Iulia trwają rokowania (Vasile Lupu) co do połączenie Siedmiogrodu z Mołdawia i później zWołoszczyzną. Cesarz Leopold I nadaje dla Siedmiogrodu dyplom (konstytucja z 4.12.1691r.) i tworzy oddzielną kancelarię rządową w Wiedniu. Wpływ dworu wiedeńskiego umacnia podział ziem rumuńskich na:
- samodzielne Królestwo Wołoszczyzny i Mołdawii, później Królestwo Rumunii,
- Siedmiogród w ramach Austro-Węgier.
Dopiero rozpad Austro-Węgier i rozejm z 9.11.1918r zawarty we Francji, w Compiegne uwalnia ziemie rumuńskie od obcych wojsk. W historycznym planie prezydent USA T.W.Wilson z 8.01.1918r (pkt. 10 i 11) mówi o Rumunii jako wolnym państwie.
Istotą wielowiekowych dażeń Rumunów było współistnienie Wołoszczny,Mołdawii i Siedmiogrodu jako państwa.
U schyłku 1-szej wojny światowej, Siedmiogród pozostawał poza resztą ziem rumuńskich. Świadomość elit siedmiogrodzkich (T.Mihali; J.Maniu) spowodowała , że początkiem października 1918r. powołano w Alba Iulia, Rumuńską Centralna Radę Narodową. Rada zwołała na 1 grudnia 1918r do Alba Iulia Zgromadzenie Narodowe. Przybyli oficjalnie wybrani wcześniej delegaci oraz około 100 tyś. Rumunów z całego Banatu i Siedmiogrodu. Zgromadzenie podejmuje uroczystą uchwałę o zjednoczeniu Siedmiogrodu "ze starym królestwem. Przedstawiciele Siedmiogrodu wchodzą w skład rządu J.Brătaniu w Bukareszcie.
Zatem z dniem 1 grudnia1918, powstaje ROMÂNIA MARE (Wielka Rumunia).
Dzień ten jest jedynym świętem państwowym w Rumunii zwanym "ŚWIĘTEM WIELKIEGO ZJEDNOCZENIA RUMUNII". Na tą pamiątkę prawie w każdym mieście można spotkać place lub ulice o nazwie "Unirii" (zjednoczenia).
Opracował Władysław Mirota
Konsul Honorowy Rumunii, na podstawie:
1) Juliusz Demel, Historia Rumunii, 2-wyd.Osolineum-1986r
2) A.Oţetea "Istoria Poporului Român",2-wyd. Bucureşti-1972.
3) Lucian Boia, Rumunii, wyd.Uniwersytetu Jagielońskiego, Kraków-2003, tłum.K.Jurczak
4) M.Cary, H.H.Scullard, Dzieje Rzymu, wyd.PWN-1992r, tłum. Schwakopf
5) Aleksander Krawczuk, Poczet Cesarzy Rzymskich, wyd. Iskry-Warszawa-1986r.
PATRON RUMUNII
Kościół Ortodoxyjny Rumunii, uznał Patronem Rumunii Świętego Andrzeja Apostoła.
Święty Andrzej urodził się prawdopodobnie w Besaidziel (data urodzenia nieznana. Był on bratem Św.Piotra (Szymona) i był również rybakiem. Początkowo był uczniem Jana Chrzciciela . Według tradycji miał On głosić naukę Jezusa z Nazaretu w:
- Scytii-tereny południowo-zachodnie nad Morzem Czarnym (być może terenie dzisiejszej Dobrudży w Rumunii). Tereny te były penetrowane przez kupców greckich;
- Epirze, są tereny północno-zachodnie Grecji. Tamteż ponosi śmierć na krzyżu w kształcie litery "X", głową w dół. Do dzisiaj w kolejnictwie rozjazd "X"nazywany jest "krzyżem Andrzeja".
Jego relikwie od 357r były w Konstatynopolu a od1208 r. Amalfi k.Salerno, w południowych Włoszech, nad Morzem Tyreńskim a następnie przeniesione w roku 1462 do Bazyliki Św. Piotra w Rzymie. Za pontyfikatu Pawła VI relikwie przekazano, w roku 1964, do Katedry Prawosławnej w Patras nad zatoką Koryncką na Peloponezie. Patras jest uznawane za miejsce męczeńskiej śmierci Świętego Andrzeja.
Opracował Władysław Mirota
Konsul Honorowy Rumunii, na podstawie:
1) Komunikatów RGN i Episkopatu Autokefalicznego Kościoła Ortodoxyjnego Rumunii
2) Kronika Chrześcijaństwa, wyd.Świat Ksiązki, W-wa 1998r.
3) Wlk.Encyklopedia PWN tom2-wyd.PWN, Warszawa 2001
|
|